ايرج افشار

327

دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى )

جور از مردم بيچاره مىگرفت و هم تفريحى سبعانه مىكرد . 18 - مدرسهء چهارباغ مدرسهء چهارباغ يا مدرسهء سلطانى مشهورترين و مهمترين مدارس اصفهان است و آن را شاه سلطان حسين در حدود 1110 هجرى در چهارباغ قديم بنا كرده است . [ 54 ] در اين مدرسه در خيابان چهارباغ باز مىشود و يكى از نهرهاى منشعب از زاينده‌رود يعنى « مادى فرشادى » تمامى از زير اين در وارد مدرسه مىگردد و از زير ايوان غربى مدرسه داخل و از ميان مجرايى كه دو طرف آن را سنگفرش كرده‌اند مىگذرد و در هر طرف آن جهت نشيمن و دست يافتن به آب پله‌هاى سنگى ترتيب داده‌اند . طول مدرسه از مغرب به مشرق و عرض آن از شمال به جنوب است . صحن مدرسه داراى چهار باغچه است كه درختان چنار و گل به وضع خيابان چهارباغ داشته و در ايام آبادى محل تفرّج خوبى جهت مردم بوده است و دورادور دو رديف اطاق و حجره دارد كه طلبه و اهل علم به وضع ساير مدارس قديمه در آنجا زندگانى مىكنند . مدرسهء چهارباغ در چهار طرف خود چهار ايوان دارد كه براى اهل مدرسه و مردم ديگر در حكم مسجد و محل نماز است و در ايوان رو به قبله در ديگر مسجد است كه به سمت بازارچه‌اى به نام بازارچهء بلند باز مىشده ولى حاليه آن را بكلّى بسته و از بىسليقگى در آن را كه خاتم‌كارى و از نفايس آثار قيمتى است زير گل مستور كرده‌اند . بلندترين و وسيعترين ايوانهاى مدرسه ايوان سمت قبله است كه عقب آن مسجد بزرگى است و گنبد مدرسه را بر روى آن زده‌اند و جلوى آن دو منارهء بلند به وضع مناره‌هاى مساجد هست . از ارّه‌هاى گنبد و ايوان مدرسه از سنگ مرمر است و در جنب محراب آن به وضع مسجد شاه منبرى از سنگ مرمر گذارده‌اند و دورادور چهار ايوان آن به خطى زيبا كتيبه‌ها و بر سردر هركدام كاشىكاريهاى عجيب وجود دارد كه باز از بهترين يادگارهاى عهد صفويّه است . ولى عجيب‌تر از آن كاشىكارى داخل گنبد و نقش و